Yarık dudak ve yarık damak nasıl oluşur?
Rahim içindeki hayatta gelişme sırasında bir dönemde hepimizde yarık dudak
ve yarık damak vardı. Normalde, üst dudak ve damağı oluşturan dokular orta
hatta karşı karşıya gelerek birleşirler. Bu birleşme hattı burnun altında
üst dudağın üzerinde ve damağın ortasında soluk bir çizgi halinde görülür.
Yarık damak ve dudağı olan bebekte bu birleşme sağlanamamıştır.
Damağın birleşmesi neden sağlanamaz?
Genellikle bu olayın nedeni bilinmez. Bu problem yaklaşık 600 bebekte bir
görülür.
Irk ve cinsiyetin rolü azdır. En fazla Asyalılarda, daha az beyaz ırkta, en
az da zencilerde görülür. Kızlarda erkeklere göre daha sıktır.
Bazı ailelerde, birden fazla bireyde görülebilir. Bu nedenle kalıtımın da
rolü olabilir. Bazen ortamdaki teratojen denilen maddeler sorumlu olabilir.
Ancak yarık damak-dudağı olan bebeklerin çoğunda aile bireylerinde bu durum
yoktur ve herhangi bir teratojene maruz kalmamışlardır. Yarık damak-dudağı
olan bebeklerin küçük bir bölümünde başka anormallikler de olabilir.
Bu durumda bizim bir kusurumuz var mı?
Hayır. Yarık damak-dudağın nedenini çoğunlukla bulamayız. Ailesel olsa bile
bu sizin kusurunuz değildir. Hepimiz çocuklarımızda veya torunlarımızda
kendini gösterebilen anormal genler taşırız.
Şimdi ne olacak?
Yarık damak ve dudak çocuğunuz için tehlikeli değildir. Yarık onarımının
zamanlaması hekim ve aile tarafından birlikte kararlaştırılmalıdır.
Ameliyat, doğru yaş ve ağırlığa ulaştıktan sonra, genel sağlığı ameliyatı
kaldırabilecek durumdaysa yapılır.
Ameliyat genellikle birkaç seansta yapılır. Aileler genellikle hemen görünen
dudak yarığının kapatılmasını isterler, ama bu bebek 10 haftalık olduktan
sonra veya 5 kg ağırlığa ulaştıktan sonra yapılır. Daha sonra da damak
yarığı karşı karşıya getirilebilir. Ameliyat yapılıncaya kadar çocuğun
beslenmesi ve bazı sesleri çıkartmayı öğrenebilmesi için suni damak işlevini
yerine getirebilecek bir protez kullanılabilir.
Bebeğim nasıl emebilir?
Sadece yarık dudağı olan bebekler rahatça emebilirler. Sadece damak yarığı
olanlar, eğer yarık darsa emebilirler. Hem dudak, hem de damak yarığı
olanlar nadiren kendileri emebilirler; fakat anne sütü veya mama yumuşak bir
plastik biberonla, biberon ağzı + şeklinde kesilerek verilebilir. Biberon
ağzının bu şekilde kesilmesi mamanın bebeğin rahatça yutabileceği bir hızda
akmasını sağlar. Emmeyi kolaylaştırmak için özel cihaz ve protezler de
kullanılabilir.
Bebeğim nasıl konuşacak?
Bebeğinizde sadece yarık damak varsa, konuşmayı öğrenmekte bir sorunu
olmaması gerekir. Eğer damakta yarık varsa konuşmayı öğrenmesi normalden
biraz daha fazla zaman alabilir.
Bebeğimin başka ne tür sorunları olabilir?
Yarık damağı olan bebeklerde diğer çocuklara göre daha sık kulak iltihabı
görülür. Damakta yarık olması bebeğinizin orta kulağına sıvıların ve
mikropların daha kolay girmesine olanak verir. Birçok çocukta bu nedenle
kulak-burun-boğaz doktoru tarafından yapılması gereken özel ameliyatlar
vardır. Kulak zarına tüp konarak sıvının boşaltılması ve enfeksiyonun
durdurulması gerekebilir. Yarık damağı olan çocukların kulakları periyodik
olarak kontrol edilmelidir.
Çocuğunuzun aynı zamanda fiş hekimi tarafından da kontrol edilmesi gerekir;
çünkü yarık damak-dudağı olan çocuklarda daha sık diş çürüğü ve diğer diş
sorunları görülebilir. Flor tedavisi, dişlerin fırçalanması ve dikkatli diş
bakımı yararlı olabilir.
Doğal olarak çocuğunuzun sosyal gelişmesi için de endişe duyabilirsiniz.
Yarık damak-dudağı olan çocuklar aileden ve arkadaşlarından ayrı durabilir.
Çocuğunuzu sevmek, onu kucaklamak ve onunla konuşmak için yeterli zamanı
ayırmalısınız. Daha sonraki yıllarda, çocuğunuz büyüyünce ve yeni arkadaşlar
edinmeye başlayınca evinizi güvenli bir yer haline getirmelisiniz. Eğer
sosyal gelişme veya arkadaş edinme konusunda endişeleriniz varsa
doktorunuzla konuşunuz. Bir psikolog veya psikiyatrist ile konuşmanız
gerekebilir.
Çocuğuma kim yardımcı olacaktır?
Yarık damak-dudak tanısı konur konmaz doktorunuz sizi çocuğunuza yardımcı
olacak bir ekibe gönderecektir. Bu ekipte plastik cerrahi, konuşma
eğitimcisi (konuşma sorunları olanlar için), odyolog (işitme sorunları
için), diş hekimi ve ortodontist, kulak-burun-boğaz doktoru ve psikolog
bulunabilir.
Eğer yarık doğumdan önce ultrason ile saptanmışsa, bu konunun uzmanı olan
bir ekibin varlığını önceden bilmek sizi rahatlatabilir. Damak-dudak onarımı
geçirmiş başka ailelerle de tanışmak yararlı olabilir.
Sonraki çocuklarımda aynı sorun olacak mıdır?
Olabilir, eğer ailede başka fertlerde de varsa bu olasılık daha da
yükselecektir. Bu sorunun görüldüğü birey sayısı arttıkça yeni çocuklarda
görülme riski de artacaktır. Bu konuyu doktorunuzla konuşunuz; bir genetik
uzmanı ile görüşmeniz gerekebilir.
